Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026

"Ούτε θεοί, ούτε θεές· ούτε αφέντες, ούτε αφέντρες": Πέρα από το σημάδι του φύλου (Β)

 

 Η ανάλυση του Φουκώ για τον παραγωγικό, εκτός από κατασταλτικό, χαρακτήρα της εξουσίας υιοθετείται από την Μπάτλερ η οποία θα προχωρήσει σε μια ερμηνεία του ταμπού της αιμομιξίας ως παραγωγικής -και όχι μόνο νομικής απαγορευτικής- συνθήκης, που παράγει πλήθος επιθυμιών και ταυτοτήτων, υποκατάστατων ή μη, οι οποίες είτε κυρώνονται είτε αποκλείονται, πάντοτε όμως εντός πολιτισμού. Η δυνατότητα ανατροπής «εντός» είναι το θέμα του τρίτου κεφαλαίου της Αναταραχής φύλου, στο οποίο η Μπάτλερ ενδιαφέρεται για την ανατροπή που μπορούν να παράγουν μη «κανονικές», μη πολιτισμικά κυρωμένες πράξεις. Υιοθετώντας από τον Φουκώ τη θέση ότι η υποκειμενικότητα παράγεται λογοθετικά και ότι αυτό δεν προϋποθέτει την έννοια ενός προϋπάρχοντος υποκειμένου πάνω στο οποίο δρα η εξουσία και ο λόγος, ασχολείται με τη λογοθετικά διαμορφωμένη έμφυλη υποκειμενικότητα. Στην Ιστορία της σεξουαλικότητας, ο Φουκώ είχε διατυπώσει με σαφήνεια την άποψη ότι «το σώμα δεν είναι "έμφυλο" κατά μία ουσιαστική έννοια πριν από τον καθορισμό του μέσα σ' έναν λόγο μέσω του οποίου επενδύεται με μια "ιδέα" φυσικού ή θεμελιώδους φύλου», ενώ η σεξουαλικότητα ως «ιστορικά συγκεκριμένη οργάνωση της εξουσίας, του λόγου, των σωμάτων και των αισθημάτων (...) παράγει το φύλο ως "τεχνητή" έννοια». Όπως επισημαίνει η Μπάτλερ, η κατηγορία του φύλου για τον Φουκώ είναι ρυθμιστική και «όποια ανάλυση προϋποθέτει άκριτα αυτή την κατηγορία επεκτείνει και νομιμοποιεί περαιτέρω τη ρυθμιστική αυτή στρατηγική ως καθεστώς εξουσίας/γνώσης». Παρόλο που η ίδια αποδέχεται πρόθυμα τη θέση του Φουκώ ότι η κατηγορία του φύλου κατασκευάζεται στην υπηρεσία ενός συστήματος ρυθμιστικής ή αναπαραγωγικής σεξουαλικότητας είναι, ωστόσο, πολύ περισσότερο επιφυλακτική απέναντι στην άποψη που εκείνος διατυπώνει στην εισαγωγή της έκδοσης των ημερολογίων της/του Herculine, μιας/ενός γαλλίδας/γάλλου ερμαφρόδιτης/ου τον 18ο αι., σχετικά με τη χειραφετητική λειτουργία ενός σώματος ερμαφρόδιτου ή αμφίσημου, ως να υπήρχε μια «προ του νόμου» σεξουαλικότητα, που περιμένει να ελευθερωθεί από το φύλο.

"Ούτε θεοί, ούτε θεές· ούτε αφέντες, ούτε αφέντρες": Πέρα από το σημάδι του φύλου (Α)

 

Τζούντιθ Μπάτλερ 
    Τα ζητήματα της σεξουαλικότητας και της ετεροφυλοφιλίας είχαν προκαλέσει έντονες συζητήσεις, διαμάχες και αντιπαραθέσεις ανάμεσα στις φεμινίστριες κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δεκαετιών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 τα θέματα που απασχολούσαν το γυναικείο κίνημα σχετικά με τη σεξουαλικότητα ήταν η υπεράσπιση του δικαιώματος των γυναικών στην προσωπική ερωτική τους ικανοποίηση και η νομική κάλυψη απέναντι σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, δηλαδή το δικαίωμα στην άμβλωση. Την ίδια περίοδο, το γκέι και λεσβιακό κίνημα επέτρεψε σε πολλούς άνδρες και γυναίκες να διεκδικήσουν ανοιχτά το δικαίωμα στην ομοφυλόφιλη επιθυμία, και καθώς ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός γυναικών δήλωναν λεσβίες και διεκδικούσαν το δικαίωμα να φαίνονται και να αναγνωρίζονται ως λεσβίες, τα ενδιαφέροντα του φεμινισμού με αναφορά στη σεξουαλικότητα στράφηκαν σε νέες κατευθύνσεις. Η συζήτηση για την πολιτική διάσταση της σεξουαλικότητας στη δεκαετία του 1970 αφορούσε αφενός τον τρόπο με τον οποίο η πατριαρχία δομεί τη γυναικεία σεξουαλικότητα ενώ αφετέρου ενδιαφερόταν για τη δυνατότητα και τη δυναμική μιας αυτόνομης γυναικείας σεξουαλικής επιθυμίας. 

Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026

Πέρα από τους μύθους που καταστρέφουν

 


Μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων του τέλους του εικοστού αιώνα και του πρώτου τετάρτου του εικοστού πρώτου αιώνα είναι η ρητή επιστροφή –και διεκδικείται ως φάρος πολιτισμού– της αγγλοσαξονικής αποικιοκρατίας. την αντίστοιχη παρακμή της Ευρώπης, που κυριαρχείται και διαλύεται από μια Ευρωπαϊκή Ένωση που αποτελεί έκφραση της αγγλοσαξονικής αποικιοκρατίας· η αρχόμενη αλλά ήδη καλά καθορισμένη διαίρεση του πλανήτη σε σφαίρες επιρροής, μια διαίρεση που στην πραγματικότητα ήταν πάντα η αιτία καταστροφικών συγκρούσεων.

Πολιτική θεολογία



Στοιχείο της έννοιας περί Θεού στον 17ο και 18ο αι. είναι η υπερβατικότητα του Θεού απέναντι στον κόσμο, όπως και στοιχείο της τοτινής φιλοσοφίας του κράτους ήταν μια υπερβατικότητα του κυριάρχου απέναντι στο κράτος. Στον 19ο αι. παντού κυριαρχούν, σε όλο και μεγαλύτερη έκταση, αντιλήψεις περί ενυπαρξίας. Όλες οι ταυτότητες, οι οποίες επανέρχονται συνεχώς στην πολιτική και συνταγματική διδασκαλία του 19oυ αι., εδράζονται σε τέτοιες αντιλήψεις περί ενυπαρξίας: η δημοκρατική θέση της ταυτότητας; κυβερνώντων και κυβερνωμένων, η οργανική πολιτειολογία και η δική της ταυτότητα κράτους και κυριαρχίας, η ταυτότητα κυριαρχίας και έννομης τάξης μέσα στην περί κράτους δικαίου θεωρία του Krabbe, τέλος η διδασκαλία του Kelsen για την ταυτότητα κράτους και έννομης τάξης.

Γέροντας-Διονύσιος, Καΐρης.



Τὸ χειρόγραφο γιὰ τὸ ὁποῖο θὰ σᾶς μιλήσω τώρα ἀμέσως εἶναι στὴν κατοχὴ τοῦ ἐγκρίτου Σκιαθίτη κ. Νίκου Ἐπιφανειάδη, ἀπογόνου τοῦ Γέροντα Διονυσίου. Στὸν ὁμιλοῦντα παρεδόθη ἀντίγραφο πρὸς μελέτη. Σὲ ἐπιστολή του ὁ κ. Νῖκος Ἐπιφανειάδης μοῦ γράφει, ὅτι ὁ μακαρίτης θεῖος του Θωμᾶς Ἐπιφανειάδης τοῦ εἶχε πεῖ, ὅτι τὸ χειρόγραφο ἦταν τοῦ Διονυσίου. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι τὸ μόνο τεκμήριο γιὰ τὴν αὐθεντικότητα τοῦ χειρογράφου, διότι καὶ ἡ γραφή του εἶναι ἴδια μὲ ἄλλα χειρόγραφα κείμενα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουμε, ὅτι ἐγράφησαν διὰ χειρὸς Ἐκείνου. Παρόλα αὐτὰ δὲν θὰ ἀρνηθῶ κάποιο προβληματάκι στὸ βάθος. Ἀλλὰ ἂς προχωρήσουμε. 

Ο Γαλιλαίος (1564-1642) στη φυλακή. Περίπου 380 χρόνια μετά.


Πολλοί σύγχρονοι σχολιαστές, όχι καλά πλnροφορημένοι σχετικά με τις πραγματικότητες της πρώιμης νεωτερικής φυσικής φιλοσοφίας, υποθέτουν ότι αυτές οι περί θεού συζητήσεις, περί θεϊκών ιδιοτήτων, και περί των δεδηλωμένων διασυνδέσεων ανάμεσα στη φυσική φιλοσοφία και τη θεολογία ήσαν απλώς μια υποκριτική αφοσίωση προς τις καταπιεστικές θρησκευτικές αρχές των ημερών. Υποθέτουν ότι n σύγκρουση του Γαλιλαίου με τn Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ήταν παραδειγματική για τη σχέση ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία εκείνον τον καιρό, και ότι οι επιστήμονες αγωνίζονταν να απελευθερωθούν από τα δεσμά και το φίμωμα που επέβαλλε η εκκλnσιαστική εξουσία. Αλλά ακόμα και του Γαλιλαίου η περίπτωση δεν ταιριάζει σε αυτό το καλούπι. Τα προβλήματα του Γαλιλαίου προήλθαν από τις απόψεις του σχετικά με τη σχετική αυθεντία της Αγίας Γραφής και της επιστήμης και από τη διαφωνία του με αρχές της βιβλικής ερμηνείας, και όχι από κάποια γενική αντίθεση της Εκκλησίας προς την επιστήμη. Στο ιστορικό πλαίσιο τnς ισχυρής αντίδρασης της Εκκλησίας ενάντια στη Μεταρρύθμιση, η φαινομενικά λογική τοποθέτηση του Γαλιλαίου ήταν φορτωμένη με ακούσια διαμφισβητούμενους ισχυρισμούς. Επιπλέον, η Καθολική Εκκλησία ήταν ένας από τους μεγαλύτερους προστάτες των επιστημών κατά τον δέκατο έβδομο αιώνα, και πολλά μέλη της Εταιρείας του Ιησού, των Ιησουιτών, συνέβαλαν πολύ στην αστρονομία και τη φυσική φιλοσοφία της εποχής. Περαιτέρω, στη μετά τη Μεταρρύθμιση Ευρώπη, δεν υπήρχε πια μία εκκλησία που να επιβάλλει κάποια κομματική γραμμή στους μελετητές και τους λογίους.

Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026

Ιράν: Γιατί τόσοι πολλοί πιστεύουν τη δυτική προπαγάνδα;

Ιράν: Γιατί τόσοι πολλοί πιστεύουν τη δυτική προπαγάνδα; 

 

Για όσους δεν καταλαβαίνουν τι διακυβεύεται, αρκεί να διαβάσουν τις δηλώσεις του Τραμπ, οι οποίες χθες απευθύνθηκαν στους Ιρανούς «πατριώτες», προτρέποντάς τους όχι μόνο να συνεχίσουν τις διαμαρτυρίες αλλά και να πάρουν τον έλεγχο των θεσμών τους. «Θυμηθείτε τα ονόματα των δολοφόνων και των κακοποιών... η βοήθεια έρχεται... MIGA!» [Make Iran Great Again-Κάντε το Ιράν ξανά μεγάλο].