Η κατάρρευση του υλισμού εξηγείται εύκολα

 

Διάλογος ενός πωλητή γλουονίων και ενός επιβάτη.

Το ότι ο υλισμός είχε κάποιο νόημα μεταξύ του δέκατου όγδοου και του δέκατου ένατου αιώνα μπορεί ίσως να γίνει κατανοητό. Όμως το ότι υπάρχει ένας σύγχρονος υλισμός μετά την εξέλιξη της φυσικής τον 20ο αιώνα είναι απολύτως ασυνήθιστο: υλισμός θα ήταν να πιστεύουμε στην ύπαρξη της ύλης και μόνο- αλλά κανείς δεν ξέρει πια τι είναι η ύλη.

Ρωτήστε έναν θεωρητικό φυσικό "τι είναι η ύλη". Η συζήτηση που θα ακολουθήσει θα πάει κάπως έτσι:

--Λοιπόν, τα πράγματα που βλέπουμε και που μέχρι πριν από εκατό χρόνια ονομάζαμε ύλη, τώρα θεωρούμε ότι αποτελούνται κυρίως από κενό...

Η ελληνική οικογένεια υπό παραίτηση

 

Βίκτορ Ιβανόφ, Οικογένεια 

Οι γονείς σήμερα διστάζουν να πουν στο ανήλικο παιδί τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα, κάτι που είναι εντελώς της μόδας. Αν όμως ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Κι εκεί είναι το πρόβλημα.

του Βασίλη Καραποστόλη από το in.gr

Άλλοτε στην Ελλάδα, ενώ η κοινωνία διαμελιζόταν, μέσα στα σπίτια η συσπείρωση των ατόμων κρατούσε καλά. Την ώρα που τα κόμματα, οι παρατάξεις, τα συμφέροντα συγκρούονταν μεταξύ τους, η οικογένεια μαζεμένη γύρω από το τραπέζι επιβεβαίωνε πως τα μέλη της θα ζούσαν συνασπισμένα και με οδηγό τους ένα ομαδικό ένστικτο επιβίωσης.

Την εγγύηση την έδιναν οι γονείς, και τα παιδιά δεν είχαν παρά να τη δεχτούν. Να όμως που οι καιροί άλλαξαν τόσο πολύ ώστε σήμερα οι γονείς μπροστά στα παιδιά τους μασάνε τα λόγια τους. Φοβούνται μήπως κάνουν κάποιο ασυγχώρητο λάθος.

H Ελλάδα και η Δ' Σταυροφορία (sir Steven Runciman)

Η άλωση της Πόλης από τους Φράγκους. 13 Απριλίου 1204.

ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ακόμη καταλήξει σε τελικό συμπέρασμα για τους λόγους για τους οποίους άλλαξε πορεία η Δ' Σταυροφορία. Άλλοι θεωρούν, δηλαδή, ότι η αλλαγή πορείας της Σταυροφορίας και η εγκατάσταση στην Κωνσταντινούπολη της Λατινικής Αυτοκρατορίας ήταν ένα σχέδιο προετοιμασμένο από τη Βενετία και ίσως από μερικούς αρχηγούς των Σταυροφόρων, ενώ άλλοι το αποδίδουν σε λάθος της τύχης. Ίσως το ασφαλέστερο θα ήταν να πει κανείς ότι οι Ενετοί και οι Σταυροφόροι ευνοούσαν την εγκατάσταση στην Κωνσταντινούπολη φιλικής προς αυτούς κυβερνήσεως και εν συνεχεία μια σειρά απρόβλεπτα γεγονότα, για τα οποία ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό η ανικανότητα της οικογένειας των Αγγέλων, οδήγησαν στην τραγωδία της Άλωσης της Πόλης και του διαμελισμού της Αυτοκρατορίας.

Η αποστολή των προοδευτικών είναι να κάνουν λάθη, η αποστολή των συντηρητικών είναι να εμποδίζουν τη διόρθωση του λάθους.

 

Αυτό που διακυβεύεται στη σύγχρονη πολιτιστική μάχη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Στο πολύτιμο μικρό βιβλίο "Η κατάργηση του ανθρώπου", ο C.S. Lewis υποστηρίζει την ύπαρξη μιας αντικειμενικής ηθικής τάξης που οι άνθρωποι όλων των εποχών και πολιτισμών, στις πιο διαφορετικές θρησκευτικές ή φιλοσοφικές παραδόσεις, μπορούν να αναγνωρίσουν μέσω της ορθής λογικής. Μια τάξη την οποία ο άνθρωπος μπορεί να εμβαθύνει με νέες γνώσεις, αλλά στην οποία δεν μπορεί να συμβάλει με εφευρέσεις, όπως ακριβώς δεν μπορεί "να φανταστεί ένα νέο βασικό χρώμα, να δημιουργήσει έναν νέο ήλιο και ένα νέο στερέωμα". Ο Lewis προειδοποιεί για την ανάδυση κοινωνικών καινοτόμων - των Conditioners - οι οποίοι, υψώνοντας τη σημαία του υποκειμενισμού, υποστηρίζουν ότι η αντικειμενική τάξη μπορεί να μετασχηματιστεί και να αντικατασταθεί αυθαίρετα. Όταν οι Συντηρητές, "οπλισμένοι με τις εξουσίες ενός κράτους που τα περιλαμβάνει όλα και μιας ακαταμάχητης επιστημονικής τεχνολογίας" καταφέρουν να διαμορφώσουν μια γενιά, η ανθρωπότητα θα έχει πάψει να υπάρχει. Η τελική προέλευση κάθε ανθρώπινης δράσης θα πάψει να είναι κάτι δεδομένο, θα γίνει κάτι που μπορεί να χειραγωγηθεί.

Μεταφυσική και πολιτισμός - Livio Cadè

 

"Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι για να εξακολουθήσουν να ζουν σε οργανωμένες κοινότητες, οι άνθρωποι πρέπει να ξαναβρούν τη συνείδηση του μεταφυσικού θεμελίου της ύπαρξής τους... Για να αισθανθούν ότι η πνευματικότητα είναι το απαραίτητο θεμέλιο κάθε ηθικής, κάθε εμπιστοσύνης και ευθύνης και κάθε αίσθησης του δικαίου και της ανθρωπιάς, ο άνθρωπος πρέπει να ξαναβρεί τη συνείδηση ότι είναι ένα άτομο που ζει με χάρη και φιλοδοξεί να λυτρωθεί. Αυτή η πεποίθηση επιβάλλεται τελικά σε όποιον μελετά τον πολιτισμό".

Αν βάλουμε αυτά τα λόγια, τα οποία ο Huizinga έγραψε το '43, απέναντι στο φως, θα δούμε να αναδύεται ένας έμμεσος συλλογισμός: ο άνθρωπος είναι ένα μεταφυσικό ον - κάθε πολιτισμός θεμελιώνεται στον άνθρωπο - κάθε πολιτισμός έχει μεταφυσικά θεμέλια. Θα μπορούσαμε να δεχτούμε το συμπέρασμα μόνο από την προϋπόθεση ότι ο άνθρωπος έχει με το σύμπαν, με το πεπρωμένο του, με το θάνατο, μια μεταφυσική σχέση. Από αυτό εξαρτάται η τάξη της κοινότητας, το ότι έχει ψυχή. Το να αποξενωθεί κανείς από αυτό το θεμέλιο σημαίνει να πέσει σε αταξία, να παρακμάσει από μια οργανωμένη κοινότητα σε μια απλή κοινωνία ή ένωση ευκαιρίας.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ Η ΜΗ ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΗ ΜΑΖΑ. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Φωτογραφία Tommy Ingberg

”Η μετατροπή του ανθρώπου από ελεύθερο υποκείμενο

Ο μετασχηματισμός του ανθρώπου από ελεύθερο υποκείμενο, που εξιδανικεύεται στον ορισμό του πολίτη ως φορέα καθολικών δικαιωμάτων που πρότεινε η Γαλλική Επανάσταση, που θεωρείται φυσικά ελεύθερος από το αμερικανικό σύνταγμα, δεσμευμένος στην επιδίωξη της ευτυχίας, είναι ένα κοσμικό σχέδιο που ξεκίνησε τον 19ο αιώνα, κληρονόμος του Διαφωτισμού και της πρώτης επιστημονικής επανάστασης, που προαναγγέλθηκε τον 17ο αιώνα από τη σκέψη του Μπέικον, του Ντεκάρτ και του Σπινόζα.

Λύκος και αμνός

 

Image by Jonny Lindner from Pixabay

Από τον Φαίδρο και μετά, ο λύκος και το αρνί έχουν γίνει το παράδειγμα της βίας του ισχυρότερου πάνω στον πιο αδύναμο. Της υπεκφυγής. Της κατάχρησης και της καταπίεσης.

Τώρα, ο Λατίνος ποιητής πήρε το παράδειγμα του από την πραγματικότητα. Ή μάλλον από το χρονικό. Και, κατά πολλούς τρόπους, από ένα αυτοβιογραφικό χρονικό. Διότι πίσω από τη μάσκα του λύκου, δεν είναι δύσκολο να μαντέψει κανείς το πρόσωπο του Σεγιάνου. Του ισχυρού έπαρχου των πραιτωριανών στον οποίο ο Τιβέριος είχε αναθέσει τη διοίκηση της Ρώμης. Ενώ εκείνος, ο αυτοκράτορας, κυβερνούσε τον ρωμαϊκό κόσμο από τις βίλες του στο Κάπρι, τη Σπερλόγκα... Και τον κυβερνούσε, έστω και καλά, γιατί ο Τιβέριος, εκτός από άριστος στρατηγός, ήταν και ικανός διαχειριστής. Αλλά όχι στην πρωτεύουσα. Όχι στη Ρώμη. Επειδή την απεχθανόταν θερμά. Και του το ανταπέδωσε κι αυτή. Οπότε... παίρνεις τον Σεγιάνο, και την έχεις.