Πρόοδος και Διατήρηση: Τα Φιλοσοφικά Ερωτήματα που Απορρίπτουν Κάθε Συζήτηση για Αριστερά και Δεξιά

 

Μεταξύ των πολλών λόγων που διέπουν τη θέση —που έχουν εκφραστεί αρκετές φορές σε αυτήν τη σελίδα— σχετικά με την ανάγκη για μια νέα πολιτική σκέψη που να είναι ανταγωνιστική τόσο προς τη δεξιά όσο και προς την αριστερά, υπάρχουν αρκετά φιλοσοφικά ερωτήματα που σχετίζονται με τις έννοιες της προόδου και της διατήρησης.

Αυτά τα δύο ερωτήματα, επιπλέον, υπογραμμίζουν το πρόβλημα του πώς, προς το παρόν, δεν υπάρχουν εναλλακτικές φιλοσοφίες έναντι τής νεοφιλελεύθερης και του μεταανθρωπισμού όσον αφορά την ερμηνεία των ανθρωπολογικών αλλαγών που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Στον «ερευνητή της αλήθειας» για το Άγιο Πνεύμα (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

Η Εκκλησία διδάσκει ότι υπάρχει ένα Άγιο Πνεύμα, το οποίο είναι Θεός εκ Θεού. Γλυκύς εκ Γλυκύτητος. Αθάνατος εξ Αθανασίας. Φως εκ Φωτός. Ζωή από τη Ζωή. Εσείς όμως θα θέλατε οι άνθρωποι να ζουν κατά το πνεύμα της εποχής. Αλλά το πνεύμα της εποχής είναι το πνεύμα που αλλάζει, όπως ο περαστικός άνεμος. Με τη διαφορά ότι ο συνηθισμένος άνεμος ξεριζώνει και καταστρέφει τα δέντρα, ενώ ο άνεμος του πνεύματος της εποχής ξεριζώνει και καταστρέφει τις ψυχές. Αν οι άνθρωποι ακολουθούσαν μόνο το πνεύμα της εποχής, θα επέστρεφαν από εκεί που ξεκίνησαν, όπως λέει και το ανέκδοτο με τον σιδηρουργό.

Κάποιος σιδηρουργός έστειλε τον γιό του να γυρίσει όλο τον κόσμο, ψάχνοντας για μία καλύτερη και ελαφρότερη εργασία από αυτή του σιδηρουργού, έτσι ώστε να μπορεί να συντηρήσει τον γιο του όταν γεράσει και τον ίδιο που ήδη άρχισε να γερνά. Πριν τον αποχωρισμό λέει ο σιδηρουργός στον γιό του: «Να τηρείς έναν βασικό κανόνα που προτείνουν οι ταξιδιώτες: δέσου με τον άνεμο». Υπάκουσε ο γιος τον πατέρα, έφυγε για το ταξίδι του στον κόσμο και πήγαινε, ακολουθώντας συνεχώς την κατεύθυνση του άνεμου, ώσπου μια μέρα βρέθηκε έξω από το σιδηρουργείο του πατέρα του. Ξαφνιάστηκε ο πατέρας και ο γιος του λέει: «Μην ξαφνιάζεσαι, η συμβουλή σου μ’ έφερε πίσω! Αφουγκραζόμουν προσεκτικά ποιος άνεμος φυσά και δενόμουν μαζί του όπως μου είπες»! Απογοητευμένος ο σιδηρουργός λέει στον γιό του: «Μείνε εδώ και από εδώ και στο εξής δέσου μαζί μου, όπως και εγώ δέθηκα με τους γονείς μου».

Το μυστήριο της θείας Ενανθρώπησης ( Άγιος Μάξιμος Ομολογητής)

η΄. Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ μιὰ φορὰ γεννήθηκε κατὰ σάρκα, γεννιέται πάντοτε ἀπὸ φιλανθρωπία πνευματικὰ σὲ ὅσους θέλουν, καὶ γίνεται βρέφος, διαπλάθοντας σ’ αὐτοὺς τὸν ἑαυτό του μὲ τὶς ἀρετές, καὶ σὲ τόσο βαθμὸ φανερώνεται, ὅσο γνωρίζει ὅτι μπορεῖ νὰ χωρέσει αὐτὸς ποὺ τὸν δέχεται, χωρὶς νὰ μικραίνει ἀπὸ φθόνο τὴ φανέρωση τοῦ μεγέθους του, ἀλλὰ σταθμίζει μὲ μέτρο τὴ δύναμη ἐκείνων ποὺ ποθοῦν νὰ τὸν δοῦν. Ἔτσι, ἂν καὶ φαίνεται πάντοτε ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ στὶς ἐκδηλώσεις ἐκείνων ποὺ τὸν μετέχουν ὅμως παραμένει πάντα ἀπὸ ὑπερβολὴ τοῦ μυστηρίου ἀθέατος σὲ ὅλους. Γι’ αὐτὸ ἐξετάζοντας μὲ σοφία τὸ νόημα τοῦ μυστηρίου ὁ θεῖος Ἀπόστολος λέγει, «Ἰησοῦς Χριστός, ὁ ἴδιος χθὲς καὶ σήμερα καὶ στοὺς αἰῶνες» (Ἑβρ. 13, 8), γνωρίζοντας ὅτι εἶναι πάντοτε νέο τὸ μυστήριο καὶ δὲν παλιώνει ποτὲ ἐπειδὴ περιλαμβάνεται ἀπὸ τὸν νοῦ.

Η κατάρρευση του υλισμού εξηγείται εύκολα

 

Διάλογος ενός πωλητή γλουονίων και ενός επιβάτη.

Το ότι ο υλισμός είχε κάποιο νόημα μεταξύ του δέκατου όγδοου και του δέκατου ένατου αιώνα μπορεί ίσως να γίνει κατανοητό. Όμως το ότι υπάρχει ένας σύγχρονος υλισμός μετά την εξέλιξη της φυσικής τον 20ο αιώνα είναι απολύτως ασυνήθιστο: υλισμός θα ήταν να πιστεύουμε στην ύπαρξη της ύλης και μόνο- αλλά κανείς δεν ξέρει πια τι είναι η ύλη.

Ρωτήστε έναν θεωρητικό φυσικό "τι είναι η ύλη". Η συζήτηση που θα ακολουθήσει θα πάει κάπως έτσι:

--Λοιπόν, τα πράγματα που βλέπουμε και που μέχρι πριν από εκατό χρόνια ονομάζαμε ύλη, τώρα θεωρούμε ότι αποτελούνται κυρίως από κενό...

Η ελληνική οικογένεια υπό παραίτηση

 

Βίκτορ Ιβανόφ, Οικογένεια 

Οι γονείς σήμερα διστάζουν να πουν στο ανήλικο παιδί τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα, κάτι που είναι εντελώς της μόδας. Αν όμως ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Κι εκεί είναι το πρόβλημα.

του Βασίλη Καραποστόλη από το in.gr

Άλλοτε στην Ελλάδα, ενώ η κοινωνία διαμελιζόταν, μέσα στα σπίτια η συσπείρωση των ατόμων κρατούσε καλά. Την ώρα που τα κόμματα, οι παρατάξεις, τα συμφέροντα συγκρούονταν μεταξύ τους, η οικογένεια μαζεμένη γύρω από το τραπέζι επιβεβαίωνε πως τα μέλη της θα ζούσαν συνασπισμένα και με οδηγό τους ένα ομαδικό ένστικτο επιβίωσης.

Την εγγύηση την έδιναν οι γονείς, και τα παιδιά δεν είχαν παρά να τη δεχτούν. Να όμως που οι καιροί άλλαξαν τόσο πολύ ώστε σήμερα οι γονείς μπροστά στα παιδιά τους μασάνε τα λόγια τους. Φοβούνται μήπως κάνουν κάποιο ασυγχώρητο λάθος.

H Ελλάδα και η Δ' Σταυροφορία (sir Steven Runciman)

Η άλωση της Πόλης από τους Φράγκους. 13 Απριλίου 1204.

ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ακόμη καταλήξει σε τελικό συμπέρασμα για τους λόγους για τους οποίους άλλαξε πορεία η Δ' Σταυροφορία. Άλλοι θεωρούν, δηλαδή, ότι η αλλαγή πορείας της Σταυροφορίας και η εγκατάσταση στην Κωνσταντινούπολη της Λατινικής Αυτοκρατορίας ήταν ένα σχέδιο προετοιμασμένο από τη Βενετία και ίσως από μερικούς αρχηγούς των Σταυροφόρων, ενώ άλλοι το αποδίδουν σε λάθος της τύχης. Ίσως το ασφαλέστερο θα ήταν να πει κανείς ότι οι Ενετοί και οι Σταυροφόροι ευνοούσαν την εγκατάσταση στην Κωνσταντινούπολη φιλικής προς αυτούς κυβερνήσεως και εν συνεχεία μια σειρά απρόβλεπτα γεγονότα, για τα οποία ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό η ανικανότητα της οικογένειας των Αγγέλων, οδήγησαν στην τραγωδία της Άλωσης της Πόλης και του διαμελισμού της Αυτοκρατορίας.

Η αποστολή των προοδευτικών είναι να κάνουν λάθη, η αποστολή των συντηρητικών είναι να εμποδίζουν τη διόρθωση του λάθους.

 

Αυτό που διακυβεύεται στη σύγχρονη πολιτιστική μάχη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Στο πολύτιμο μικρό βιβλίο "Η κατάργηση του ανθρώπου", ο C.S. Lewis υποστηρίζει την ύπαρξη μιας αντικειμενικής ηθικής τάξης που οι άνθρωποι όλων των εποχών και πολιτισμών, στις πιο διαφορετικές θρησκευτικές ή φιλοσοφικές παραδόσεις, μπορούν να αναγνωρίσουν μέσω της ορθής λογικής. Μια τάξη την οποία ο άνθρωπος μπορεί να εμβαθύνει με νέες γνώσεις, αλλά στην οποία δεν μπορεί να συμβάλει με εφευρέσεις, όπως ακριβώς δεν μπορεί "να φανταστεί ένα νέο βασικό χρώμα, να δημιουργήσει έναν νέο ήλιο και ένα νέο στερέωμα". Ο Lewis προειδοποιεί για την ανάδυση κοινωνικών καινοτόμων - των Conditioners - οι οποίοι, υψώνοντας τη σημαία του υποκειμενισμού, υποστηρίζουν ότι η αντικειμενική τάξη μπορεί να μετασχηματιστεί και να αντικατασταθεί αυθαίρετα. Όταν οι Συντηρητές, "οπλισμένοι με τις εξουσίες ενός κράτους που τα περιλαμβάνει όλα και μιας ακαταμάχητης επιστημονικής τεχνολογίας" καταφέρουν να διαμορφώσουν μια γενιά, η ανθρωπότητα θα έχει πάψει να υπάρχει. Η τελική προέλευση κάθε ανθρώπινης δράσης θα πάψει να είναι κάτι δεδομένο, θα γίνει κάτι που μπορεί να χειραγωγηθεί.